Nga Adelina PALI
INATI I VJEHRRËS DHE NUSES
Edhe pse jemi në vitin 2026, ende vazhdojnë të ruhen, në disa krahina e familje, tradita dhe zakone të vjetra që e vendosin gruan përballë gruas, nusen përballë vjehrrës, sikur në një shtëpi të duhet patjetër të ketë një që sundon dhe një tjetër që bindet. Koha ka ndryshuar, por disa mendësi kanë mbetur pas. Dhe ndoshta pikërisht këtu nis problemi: jo te tradita, por te mënyra se si e kemi përdorur atë për të justifikuar kontrollin, nënshtrimin dhe mungesën e respektit. Mjaft më me atë teatër të vjetër, ku nusja duhet të përkulej dhe vjehrra të sundonte si mbretëreshë mbi jetën e një gruaje tjetër… Mjaft me atë traditë të keqkuptuar, që për vite me radhë i ka vënë gratë përballë njëra-tjetrës, duke i bërë rivale në një shtëpi ku duhej të kishte vetëm mirëkuptim.Nusja hynte në një shtëpi të huaj, me ëndrra, e shpresa. Dhe shpesh, në vend të një dore që ta priste me ngrohtësi, gjente një vështrim që e gjykonte. Një fjalë që e qortonte, gjë që e bënte të ndihej e huaj. Edhe vjehrra, dikur nuse, sikur harronte rrugën që kishte bërë vetë. Harronte netët kur kishte qarë pa e parë kush, urdhrat që kishte dëgjuar, fjalët që i kishin mbetur në shpirt. Harronte se edhe ajo, një ditë, kishte hyrë në një shtëpi me zemër të dridhur dhe duar që nuk dinin ende ku të mbështeteshin.Por koha ka ndryshuar.Nusja nuk është shërbëtore.Vjehrra nuk është sunduese.Dhe shtëpia e djalit nuk është mbretëri ku dikush duhet të fitojë e dikush tjetër të humbasë. Por as nusja nuk është e përjashtuar nga përgjegjësia. Të jesh moderne nuk do të thotë të jesh përçmuese. Të kërkosh të drejtat e tua nuk do të thotë të mohosh respektin. Një grua nuk bëhet më e fortë duke poshtëruar një grua tjetër.
Ndoshta nuk do ta duash vjehrrën si nënën tënde. Dhe as nuk ke pse ta detyrosh veten për këtë. Dashuria nuk urdhërohet. Por respekti është tjetër gjë. Respekti është qytetërim, është edukatë, është kufiri që vendos njeriu për të mos e lënduar tjetrin. Edhe vjehrra nuk ka pse ta dojë nusen si bijën e saj. Por duhet ta kuptojë se ajo grua nuk ka ardhur për t’i marrë djalin. Ka ardhur për të ndërtuar jetën e saj me të. Dhe në mes të kësaj përplasjeje shpesh mbetet një burrë i lodhur, i ndarë mes dy dashurive të jetës së tij: nënës që e rriti dhe gruas që zgjodhi. Një burrë që kërkon paqe në një shtëpi ku dy gra luftojnë për të njëjtën hapësirë, për të njëjtin autoritet, për të njëjtën fjalë të fundit. Por dashuria nuk ka nevojë për pushtet.Traditat e bukura nuk janë ato që i mësojnë gratë të durojnë njëra-tjetrën me dhëmbë shtrënguar. Traditë është respekti, fjala e mirë, sofrën ta ndash pa frikë, të mos e turpërosh tjetrin para të tjerëve, të dish se çdo njeri ka një histori që nuk e njeh plotësisht. Ka ardhur koha të thyhen zinxhirët e vjetër. Secila në jetën e saj, në hapësirën e saj, secila me dinjitetin e saj. Nëse nuk mund të bëheni mike, bëhuni njerëzore. Nëse nuk mund të afroheni, mësoni të mos lëndoni. Nëse nuk mund të duheni, të paktën mos e shkatërroni njëra-tjetrën. Sepse shtëpia nuk është fushë beteje. Shtëpia është vendi ku njeriu duhet të kthehet dhe të ndihet i qetë. Është sofra ku fjala duhet të ngrohet, jo të helmohet. Nuse, mos e shih vjehrrën si armike. Vjehrrë, mos e shih nusen si pushtuese. Secila prej jush është një grua me historinë, plagët, frikërat dhe krenarinë e saj. Dhe ndoshta, nëse do ta shihnit njëra-tjetrën jo si kundërshtare, por si dy gra që kanë ardhur nga dy rrugë të ndryshme, do të kuptonit se nuk keni nevojë të fitoni. Mjafton të mos humbni familjen. Sepse gratë e mëdha nuk maten me sa fort dinë të sundojnë. As me sa bukur dinë të hakmerren. Gratë e mëdha njihen nga madhështia me të cilën dinë ta ulin zërin, ta falin një fjalë, ta respektojnë një kufi dhe t’i japin tjetres hapësirë të marrë frymë. Nuk është e nevojshme të duheni si nënë e bijë Mjafton të silleni si dy gra që e dinë vlerën e dinjitetit. Sepse një grua që respekton një grua tjetër nuk humbet asgjë.
Përkundrazi, tregon madhështinë e saj.
