Dr. Zef Mulaj
Koncepti i krimit të organizuar internacional nuk është lehtësisht i përcaktueshëm pasi nuk ka përkufizim, as në ligjin penal, as në kriminologji. Për më tepër, organizatat kriminale transnacionale ndryshojnë në mënyrë thelbësore nga njëra-tjetra në strukturën e tyre organizative, llojet e veprimtarisë, madhësinë dhe shtrirjen e territorit. Përkundër kësaj mangësie në konceptin e krimit të organizuar transnacional, disa elemente karakteristike janë të dukshme në mafitë në të gjithë botën. Së pari, këto organizata kriminale kryejnë krime duke përdorur dhunë kur nuk arrijnë të vendosen përmes përdorimit të mjeteve korruptive.
Për më tepër, grupet kriminale veprojnë gjithmonë nën udhëheqjen e liderëve (bosët ose bosët mafiozë) dhe megjithëse janë të mirëorganizuar, struktura e tyre është pjesërisht e përhershme dhe ndryshon veçanërisht kur grupi operon jashtë territorit të vet. Krimi i organizuar transnacional vepron përmes një rrjeti grupesh homogjene të lidhura së bashku në solidaritet, bashkëpunim dhe rend të rreptë hierarkik. Shoqatat transnacionale kriminale janë aktive në një larmi fushash, duke filluar nga mashtrimi bankar, deri te krimi i kompjuterave, nga trafikimi i drogës, mallrave ose njerëzve, deri në grumbullimin e fondeve shtetërore. Për të arritur qëllimet e tyre dhe për të mbrojtur interesat e pafalshme ekonomike, këto organizata janë të gatshme të përdorin çdo instrument, të dhunshëm ose jo, me qëllim që të rrisin interesat e tyre ekonomiko-tregtare përhapur në të gjithë globin. Siç nuk është e vështirë të kuptohet, praktikat e tyre kriminale nuk kufizohen kurrë vetëm në kufijtë kombëtarë. Në Konventën Kundër Krimit të Organizuar Ndërkombëtar(CATOC), Kombet e Bashkuara kanë vërtetuar se krimi (vepra penale) ka natyrë transnacionale: (a) nëse është kryer në më shumë se një Shtet; (b) nëse është i angazhuar në një Shtet por pjesë e përgatitjes, planifikimit, drejtimit ose kontrollit të tij zhvillohet në një Shtet tjetër; (c) nëse është kryer në një Shtet, por përfshin një grup të organizuar kriminal që bën veprimtari kriminale në më shumë se një Shtet; (d) nëse është kryer në një Shtet por prodhon efekte thelbësore në një Shtet tjetër.
Në një dokument të mëparshëm, Kombet e Bashkuara renditën gjithashtu disa kategori krimesh të përfshira në konceptin e krimit të organizuar transnacional: pastrim parash, aktivitete terroriste, vjedhje arti dhe objekte me vlerë artistike, vjedhje të pronës intelektuale, trafikim të paligjshëm të armëve, rrëmbim aeroplan, pirateri detare, rrëmbim, mashtrim sigurimesh, krime kompjuterike, krime mjedisore, trafikim njerëzor, tregti në pjesë të trupit të njeriut, trafik droge, falimentim mashtrim, infiltrim mafioz në punët juridike, korrupsion të zyrtarëve publik siç përcaktohet në legjislacionin kombëtar, korrupsioni i partive dhe zyrtarëve të zgjedhur dhe përfaqësuesve siç përcaktohet në legjislacionin kombëtar dhe krime të tjera të kryera gjithmonë nga grupe të organizuara kriminale. Mbi kompleksitetin e lëndës ka pasur debate të shumta doktrinore që janë përqendruar edhe në marrëdhëniet midis globalizmit dhe krimit të organizuar. Unë personalisht besoj se, globalizimi ka qenë një nga marrëveshjet më të mëdha për mafianët në të gjithë botën sepse ka qenë e dobishme mbi të gjitha për të zgjeruar interesat e tyre kriminale në një nivel ndërkombëtar. Globalizimi ka lehtësuar tregtinë ndërkombëtare dhe shkëmbimin e mallrave dhe rrjedhimisht ka rritur edhe vështirësinë e kontrollit të veprimtarive të paligjshme dhe ekzekutimin e ligjeve që synojnë të frenojnë këto fenomene. Sistemi i globalizuar financiar dhe rregullimi pasues lehtësuan pastrimin e parave duke fshehur fitimet e paligjshme të mafies botërore. Me fjalë tëtjera – megjithëse të vetëdijshëm për tezën time të pakujdesshme – unë jam besimtar në faktin se mafia përfitohet nga rregullimi financiar sepse, në fakt, atyre u lejohet të pastrojnë para përmes vendosjes, shtresimit dhe integrimit të plotë në sistemin ligjor financiar.
Procesi i globalizimit në zhvillimin e tij ka gjeneruar fitues dhe humbës. Efekti i tij shkatërrues, në praktikë ka shkaktuar pabarazi dhe varfëri më të madhe në të gjithë botën. Ata kanë mbyllur bizneset e vogla, bizneset dhe shumë familje kanë falimentuar. Këto efekte i kanë bërë mafiozët më të fortë, të cilët në këtë krizë kanë qenë në gjendje të ofrojnë mundësi dhe punë duke bërë – të jenë absurde – ilaç për shpërndarjen e pabarabartë të të ardhurave. Mafia botërore ka qenë në gjendje të shfrytëzojë sa më shumë efektet negative të proceseve të globalizmit duke zgjeruar rrjetet e tyre të ndikimit dhe fuqisë në të gjithë botën. Aktivitetet kriminale të organizatave kriminale lulëzojnë ashtu si ato legale dhe shkojnë nga përparimet teknologjike në sektorin e transportit deri te telekomunikacioni. Ata madje ekzistojnë…
Zef Mulaj
Dr.M.A.Forence
