Avokat Brikena Bogdo
SPAK i përcjell kërkesën parlamentit për dhënien e autorizimit, për arrestimin/heqjen e lirisë deputetit Sali Berisha, nëpërmjet zëvendësimit të masës së sigurimit personal shtrëngues nga ajo e “detyrimit të paraqitjes në policinë gjyqësore” dhe ‘Ndalim I daljes jashtë shtetit”, në atë të arrestit në burg/arrest shtëpie, në kuadrin e procedimit penal nr 287 të vitit 2020 të Prokurorisë së Posacme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar. Pra ka tre vite si cështje, që do të thotë që nuk është as e rrezikshme dhe as urgjente.
A është masë sigurimi, masa detyrim paraqitje? Po, patjetër që është. Për këtë arsye duhet të marrësh leje Kuvendit, për ta caktuar këtë masë. Kushtetuta e përcakton shumë qartë në nenin 73 pika 2, deputeti nuk mund të arrestohet ose ti hiqet liria në cfarë do lloj forme apo ndaj tij të ushtrohet kontroll personal ose I banesës pa autorizimin e Kuvendit. Sipas pikës 3 Deputeti mund të ndalohet ose të arrestohet pa autorizim kur kapet në flagrancë e sipër ose menjëherë pas kryerjes së një krimi të rëndë.
Kjo nuk ka ndodhur, prandaj ajo konsiderohet nga jurisprudenca absolutisht e pavlefshme, ose sipas gjuhës së juristëve nul (zero). Ky nen I Kushtetutës e bën absolutisht të pavlefshëm kërkesën e parë të SPAK për masën e sigurisë
Përse sipas mendimit tim edhe kërkesa e dytë e SPAK është e paligjshme, duke cënuar nene të KP penale?
SPAK e thellon antikushtetueshmërinë dhe paligjshmërinë. Në nenin 260 së cilës I referohet SPAK, thuhet që kur personi shkel detyrimin, që lidhen me masën e sigurimit, gjykata me kërkesë të prokurorit, mund ta zëvendësojë me një masë më të rëndë.
Me këtë arsyetim SPAK ka lidhur masën e parë të sigurimit, ku nuk kishte marrë autorizimmin e Kuvendit (pra në shkelje të kushtetutës dhe KPP), me masën e dytë, ku kërkon arrest me burg/arrest shtëpie, pra një masë më të rëndë.
Nëse nuk I ke marrë leje Kuvendit për masën e parë, nuk mund të kërkosh zëvendësimin masë sigurimi personal, sepse ke masën e parë nul. Sipas koncepteve matematikore cdo numër I shumëzur me zero përdundon zero. Por jemi në koncepte juridike. Edhe në Kodin e Procedurës Penale, është e përcaktuar kur një akt juridik është I pavlefshëm të gjitha aktet e tjera që derivojnë nga ky akt janë të pavlefshëm. Për këtë arsye rezulton nul edhe masa e dyte e sigurimit.
Por cfarë thotë neni 228 I Kodit të Procedurës Penale, që nuk përmendet nga SPAK? Ata nuk e përmendin sepse e dine shumë mirë që ky nen I gropos të gjithë arsyetimin për kërkimin e autorizimit nga Kuvendi. Në pikën 1 të këtij neni shkruhet: Askush nuk mund t’u nënshtrohet masave të sigurimit personal, në qoftëse në ngarkim të tij nuk ekziston një dyshim I arsyeshëm, I bazuar në prova. Ky hetim ka filluar prej 3 vitesh nga prokuroria e cila nuk ka mundur të gjejë asnjë provë konkrete.
Neni 228 I Kodit të Procedurës Penale përcakton edhe kur vendosen masat e sigurimit personal. E para kur ekzistojnë shkaqe të rëndësishme që vënë në rrezik marrjen ose vërtetësinë e provës, bazuar në rrethana fakti që duhet të tregohen posacërisht në arsyetimin e vendimit. Pra duhet të përcaktohet në arsyetimin e vendimit se cila provë rrezikohet. Ngremë pyetjen se cila provë rrezikohet kur ende nuk ka asnjë provë? E dyta masa e sigurimit personal vihet kur I pandehuri është larguar ose ekziston rreziku të largohet. Kjo në rastin e Berishës nuk ekziston, pasi është prezent dhe shumë aktiv politikisht. Rasti I tretë është kur mund të kryejë krime të rënda, ose të të njëjtit lloj, me atë për të cilën procedohet. Nuk ka ansjë indicie nga SPAK apo provë për një dyshim të tillë.
Edhe neni 229 I KPP përforcon këtë koncept juridik. Në pikën 2 thuhet: Cdo masë duhet të jetë në raport me rëndësinë e faktit dhe me sanksionin, që parashikohet për veprën penale konkrete. Pra Kodi, kërkon jo vetëm përcaktimin e provës por edhe të saktësimit të veprës penale dhe sanksionin. Patjetër që kodi kërkon saktësim sepse në të kundërt organi akuzës kthehet në gjueti shtrigash dhe penalizon këdo pa prova.
Neni 230 I KPP përcakton: Arresti në burg mund të vendoset vetëm kur cdo masë tjetër është e papërshtatshme për shkak të rrezikshmërisë së vecantë të veprës dhe të të pandehurit. Të gjithë tashmë e dimë që bëhet fjalë për një cështje të shumë viteve më parë që nuk përbën rrezikshmëri të lartë. Por cuditërsiht SPAK nuk I referohet këtyre neneve. Nuk i di Prokuroria e Posacme këto nene?
SPAK përmend vetëm nenin 231, të KPP, për zëvendësimin e masës së sigurisë. Por edhe ky shprehet, që duhet të kihen parasysh rrethanat e shkeljes së masës së sigurisë. Cdo jurist e kupton shumë mirë rrethanat, sepse është shkelur masa e sigurisë. Ndërkohë edhe Berisha e ka deklaruar publikisht, që nuk ka shkuar të paraqitet përpara oficerit të policisë pasi masa e sigurimit është në shkelje të Kushtetutës.
Nenet 228, 229, 230 të KPP të sipërcituara, janë shumë të rëndësishme, që bëjnë diferencën midis një shteti ligjor dhe I së drejtës dhe një shteti jashtë ligjor, që shkel ligjet, kushtetutën dhe Kodin e Procedurës Penale. Në Gjermani një I dyshuar për krim apo cfarë do lloj shkelje, ndiqet me vite derisa ose kapet në flagrancë (që është një nga pikat kryesore ku mbështetet prokuroria për të marrë masën e sigurimit me heqje lirie, ose mbledh prova të pakontestueshme. Vetëm pasi ka mbledhur provat e pakontestushme, ndërmerr hapa për masa sigurie, heqje lirie. Edhe ne e kemi këtë koncept të shprehur në nenin 228, 229, 230 të KPP, por që haptazi po shkelet nga një Prokurori e Posacme që ka ardhur si formacion, pikërisht për të vendosur shtetin ligjor dhe të së drejtës në Shqipëri. Të kërkohet masë sigurie, arrest me burg/arrest shtëpie, një deputeti, pa patur prova më parë kjo është e rrezikshme dhe e shndërron SPAK shtriganë gjuetish gjahu.
Unë fillimisht kam patur mendimin tim personal që Berisha duhet të shkonte që në masën e parë, megjithëse ishte në shkelje të Kushtetutës. Fillimisht mendova që duhet të shkonte dhe ndërkohë të luftonte për rifitimin e legjitimitetit të Parlamentit dhe kushtetushmërisë. Por kur shoh gabimet proceduriale e kuptoj që nuk mund të jetë SPAK në një nivel kaq të ulët njohurish juridike dhe të bëjë gafa juridike. Nëse kemi një proces politik, shtriganët e gjuetisë do kërkojnë gjak dhe kështu drejtësia shkërmoqet dhe nuk ka vend për të diskutuar as ligjin dhe as procedurën penale. Nëse politike këto shndërrohen në gjyqe të tipit të diktaturës, ku të pandehurit dënoheshin pa gjyq dhe fajësia ishte e vulosur pa filluar ende gjyqi.
