Skerdjan DHULI
Tema e dites per gjysmen e elites sociale edhe politike, eshte reforma zgjedhore. Une nuk besoj se Shqiperia ka nevoje per reforme zgjedhore per te zgjidhur problemet me zgjedhjet, por kjo eshte teme tjeter.
Ajo qe kerkohet rendom eshte edhe ndryshimi i sistemit zgjedhor.
Po le ti marrim pak ne analize per terrenin shqiptar, te tre modelet e sistemit.
- Mazhoritar.
Shqiperia e ka provuar, dhe ishte nje sistem dhe mendoj qe ka me shume disavantazhe sesa benefite.
- I kthente partite e medha ne qesharake pasi i kishin ngarkuar nje barre proporcionali te tille qe PD kerkonte voten per aleatet e saj dhe PS per aleatet e saj.
Besoj e kujtojme te gjithe 2005. - Ne aktualisht zgjedhim pushtetin lokal me gare direkte. Pra mazhoritar te paster. E cfare kemi prodhuar ? Vangjushin, Vis Rroshin, Termetin etj…
Sepse ky sistem vec te tjerash fut ne loje tregetine me voten dhe krimin.
Bandat ne voten direkte jane me te favorizuara se kurre. - Ndan Shqiperine ne Veri Blu e Jug te Kuq.
Sepseme perjashtime te rralla kandidatet e PS nuk pijne e kane te mundshme fitoren ne Kruje e Larte. E njejta ndodh me kandidatet e PD ne Shkumbin e poshte. Rezultati i Bashkive ne 2015 e fakton kete. - Largon programin politik pasi fokusohet te individi.
Avantazhet.
- Ju jep mundesine qytetareve te votojne per emrin direkt, dhe neser ti kerkojne edhe llogari.
- Mundeson vote pertej partise. Kandidati mund te siguroje edhe vota mbi partine, nga qyyetare qe kane simpati pee te, por jo per subjektin politik qe i pelqen.
Proporcional kombetar me lista te hapura
Avantazhet.
- Mundeson qe subjektet e vogela dhe ato te reja, te hyjne ne Kuvend pasi i sigurojne votat e mjaftueshme per kalimin e pragut.
- Ju jep mundesine qytetareve te zgjedhin emrin qe i perfaqeson ne listen shume-emerore. Pra vote direkte, pertej sigles se partise.
Detyron kryetaret e partive te filtrojne me mire listen e perfaqesimit pasi duhen me te miret per te sigurar vota.
Disavantazhet.
- Pamundeson per shume kandisate hapsiren e fushates, pasi eshte e pamundur te jesh fizikisht ne gjithe Shqiperine.
Atehere per te shkuar te votuesi do perdor mediat qe kerkojne shume para te cilat shume kandidate nuk i kane.
Ku do i gjejne ? Ose nga krimi ose nga oligarket. - Mbush Kuvendin me shume parti te vogla dhe nuk krijon shumica te mjaftueshme per te krijuar qeverine.
- Fut ne loje serish krimin dhe parane pasi per te siguruar votat, kandidatet do kthehen ne lokalitete (eshte e pamundur fizikisht te shkosh me gjithe Shqiperine) dhe do perdorin metodat e mesiperme per vota.
- Largon vemendjen nga programi politik pasi fokusohet tek individi.
Sistemi aktual.
Avantazhet.
- Ul sa mundet tregetine e votes. (Mos ju duket herezi. Me sistemet e tjera do blihet me shume)
Krimi dhe paraja blen me shume vota per emer te posacem sesa per partine. Kryebashkiaket jane shembulli perfekt. - Fut ne politik njerez qe vijne nga fusha intelektuale e akademike te cilet ne rrethana te tjera nuk e kane te mundur hyrjen ne Kuvend.
Disavantazhet
- Populli nuk voton personin por subjektin politik. Per pasoje bien alternativat.
- Deputeti nuk ka lidhje me elektoratin por vetem me kryetarin e partise pasi eshte produkt i tij ne listen e deputeteve.
- Kryetaret e partive priren te kene ne grupet e tyre parlamentare njerez qe thone “yes man” dhe jo njerez qe mendojne me koken e tyre. Kjo ul ndjeshem cilesine politike te Kuvendit.
Shtoni cfare te doni tjeter, por keto nuk levizin.
Secili zgjedh sistemin qe do, por mos harroni sa kam thene me siper per cilindo sistem.
Zgjidhja sipas meje mbetet e njejte: Partia te kandidoje me te miret dhe jo vetem ata qe i rrine afer kryetarit.
Partia te pranoje edhe kritiken e shendetshme per cdo demokraci.
P.s me fund, listen do e hartoje serish kryetari.
