Nga Almer Toska/ Gazetar
Dita e djeshme është njollosur shoqëria shqiptare nga një tragjedi e rëndë, që jo vetëm na shokon, por edhe na fton të reflektojmë thellë. Humbja e një fëmije 14-vjeçar, i cili u vra nga shokët e tij, është një akt që i kalon kufijtë e të imagjinueshmes. Kjo nuk është një histori e zakonshme e kronikës së zezë; është një pasqyrë e errët e dështimit tonë si shoqëri.
Një ngjarje e tillë nuk është kurrsesi rezultat i një rasti të izoluar, por një kulminim i një seri dështimesh kolektive. Fëmijët nuk lindin të dhunshëm; ata mësojnë dhunën nga mjedisi ku rriten, nga modelet që ndjekin dhe nga indiferenca jonë si të rritur. Kjo tragjedi na detyron të pyesim: ku kemi gabuar si prindër, si mësues, si fqinj, si liderë dhe si qytetarë?
Familja është bërthama e një shoqërie dhe pika e parë ku një fëmijë mëson dashurinë, respektin dhe vlerat. Por a po ia dalim të jemi prindër të përgjegjshëm? Shumë herë, fëmijët lihen të vetëm përballë botës, duke marrë më shumë vëmendje nga telefonat apo rrjetet sociale sesa nga prindërit e tyre. Në vend të dialogut, shumë fëmijë përballen me indiferencë, dhunë verbale apo edhe fizike brenda mureve të shtëpisë. Kur mungon dashuria dhe kujdesi bazë në familje, këta fëmijë kërkojnë mbështetje në vende të gabuara dhe, ndonjëherë, përfundojnë në rrugë të errëta.
Shkolla duhet të jetë jo vetëm një vend ku mësohen lëndët, por edhe ku edukohen karakteret. Megjithatë, sistemi ynë arsimor duket gjithnjë e më shumë i paaftë për të përmbushur këtë mision. Dhuna midis nxënësve është bërë një problem i zakonshëm, shpesh i injoruar nga mësuesit dhe drejtuesit e shkollave. Edukimi i vlerave si empatia, respekti dhe zgjidhja paqësore e konflikteve duket se është zhdukur nga prioritetet. Në vend të një sistemi që ndihmon, kemi një sistem që shpesh i ndëshkon ose i përjashton fëmijët në nevojë, duke i lënë ata të përballen vetëm me vështirësitë.
Ne jetojmë në një kulturë ku dhuna është bërë pjesë e përditshmërisë. Mediat sociale, filmat, muzika dhe madje edhe lajmet promovojnë një model ku agresiviteti dhe forca shihen si mjete të pranueshme për të fituar respekt ose për të zgjidhur konfliktet. Kur vetë të rriturit zgjidhin mosmarrëveshjet me dhunë – qoftë në parlament, në rrugë apo në familje – si mund të presim që fëmijët të bëjnë ndryshe?
Indiferenca jonë kolektive ka lejuar që këto modele të përsëriten dhe të normalizohen. Dhuna është bërë një gjuhë e njohur për shumë të rinj, një mjet për të marrë kontrollin ose për të shprehur mllefin dhe frustrimet e tyre. Fëmijët që kryejnë dhunë janë shpesh viktima të një rrethi të pafund dhune, nga i cili ne nuk kemi bërë asgjë për t’i shpëtuar.
Kjo tragjedi duhet të jetë pika jonë e kthesës. Nuk mund të vazhdojmë të jemi spektatorë të heshtur ndërsa shoqëria jonë po rrëshqet në humnerën e dhunës dhe mungesës së vlerave. Për të ndryshuar këtë realitet, duhet të veprojmë në disa. Prindërit kanë nevojë për mbështetje dhe edukim për të kuptuar se sa i rëndësishëm është roli i tyre në formimin e fëmijës. Të investohet në programe që i ndihmojnë ata të jenë prindër më të mirë, duke ofruar këshillim dhe ndihmë psikologjike.
Duhet të përfshihen programe të detyrueshme për edukimin emocional dhe parandalimin e dhunës në shkolla. Mësuesit duhet të trajnohen për të identifikuar dhe adresuar problemet e sjelljes tek nxënësit.
Duhet të krijohen hapësira të sigurta ku të rinjtë mund të shprehin emocionet dhe sfidat e tyre pa u gjykuar. Klubet rinore, qendrat sociale dhe aktivitetet komunitare janë thelbësore për t’i larguar ata nga rrethi i
Duhet të kufizohet promovimi i dhunës në media dhe të nxiten histori që frymëzojnë bashkëpunim, respekt dhe dashuri. Autoritetet duhet të ndërhyjnë jo vetëm pas një tragjedie, por për ta parandaluar atë. Investimi në shëndetin mendor, edukimin dhe programet sociale duhet të jetë prioritet kombëtar.
Kjo tragjedi nuk duhet të harrohet. Nuk mund ta shohim si një ngjarje të izoluar, por si një pasqyrë e dështimit tonë të përgjithshëm. Ne jemi përgjegjës, të gjithë, për çdo fëmijë që humbet rrugën dhe për çdo jetë që shuhet në mënyrë të dhunshme.
Nëse nuk veprojmë tani, atëherë nuk jemi vetëm fajtorë për atë që ka ndodhur sot, por edhe për tragjeditë që do të ndodhin nesër. Dhe ky është dështimi më i madh që një shoqëri mund të pranojë.
