Tërmetet e Shtatorit, kanë “shkundur” edhe qeverinë, aq sa e “frikësuar” nga fatura prej 6 milionë dollarësh që nxori nga buxheti për banesat e dëmtuara, përmes një vendimi të posaçëm u detyrua të vinte në zbatim njëherë e mirë një ligj të miratuar në vitin 2014, duke i vënë ndërtuesit përpara përgjegjësisë që të bëjnë kontrata 10 vjeçare sigurimi, përpara se të shesin pasuritë e paluajtshme (në të kundërt zyra kadastrale nuk do t’i regjistrojë ). Ky është vendimi më i mirë i ndërmarrë ndonjëherë përsa i takon sigurisë së qytetarëve dhe kthimit mbrapsht të vlerës së pronës në rast dëmtimi, por jo vetëm.
Sipas VKM-së së miratuar më datë 2 Tetor 2019, “ndërtuesi, përpara dorëzimit të lejes së ndërtimit, duhet të kryejë dhe të dorëzojë kontratën e sigurimit të detyrueshëm për mbulimin e përgjegjësive civile dhe profesionale që rrjedhin nga gabime dhe neglizhenca që çojnë në mosrespektimin e legjislacionit dhe dokumenteve të planifikimit në fuqi, në zbatim të nenit 47, pika 2, të Ligjit Nr.107/2014, datë 31.07.2014 “Për Planifikimin dhe Zhvillimin e Territorit”.
Tarifa vjetore e primit të sigurimit nuk mund të jetë më e ulët se 0.1 për qind e shumës së sigurimit/limit të përgjegjësisë së përcaktuar në kontratën e sigurimit, c’ka do të thotë se primi minimal i sigurimit do të jetë 100 euro për 100 mijë euro sigurim.
Kontrata mbulon dëmet e ndërtesës, që shfaqen pas lidhjes së kontratës së kalimit të pronësisë, përfshirë dëmet ndaj të tretëve, që rrjedhin kur, për shkak të tokës, ose për defekt të ndërtimit, ndërtimi shembet tërësisht ose pjesërisht, ose paraqet rrezik të dukshëm shembjeje ose defekte të tjera të rënda.
Por fatkeqësisht, si shumë iniciativa të tjera, edhe kjo është e përgjysmuar, duke mos tentuar të shkojë përtej asaj që përmban aktualisht legjislacioni në fuqi. Kjo, pasi prek vetëm një segment të tregut të pasurive të paluajtshme, ato banesa që janë ndërtuar por nuk janë shitur, ato që po ndërtohen apo do të ndërtohen, duke mos patur efekt prapaveprues për banesat ekzistuese dhe duke e lënë zbuluar (pa sigurim ) këtë pjesë.
Pra, pyetja shtrohet: çfarë do të ndodhë me ato banesa / apartamente që janë ndërtuar dhe janë shitur?
Çfarë do të ndodhë me ato banesa që janë blerë nga ndërtuesi për t’u rishitur tek një blerës tjetër?
Si dhe çfarë do të ndodhë pas 10 vitesh, kur një apartamenti i përfundon kontrata e sigurimit dhe blerësi nuk ka detyrim risigurimin e saj?
Të gjitha këto pyetje, nxjerrin në pah problematika që nuk janë menduar hollësisht, duke bërë që në një farë mënyre sërish sigurimi i banesës nga zjarri dhe nga forcat e natyrës, të mbetet në dorë të vullnetit të qytetarëve, të cilët e neglizhojnë këtë, duke menduar se nuk do të preken.
Në këtë pikë, del në pah si domosdoshmëri rishikimi tërësor i ligjit, duke bërë edhe një analizë të hollësishme se sa përqind të tregut të pasurive të paluejtshme prek zbatimi i këtij vendimi dhe se çfarë do të bëhet me pjesën tjetër, për të mos e lënë buxhetin e shtetit të prekshëm përballë të papriturave si dhe për të garantuar mbi të gjitha, mirëqenien qytetare përmes sigurimit të pronës.
Të dhënat zyrtare të Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare tregojnë edhe vullnetin e ulët të qytetarëve për sigurimin e banesave nga zjarri dhe forcat e natyrës, ku në 9 muajt e parë të vitit 2019, primet e shkruara bruto krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2018 ranë me 29.18 për qind, duke përbërë 7.4 për qind të totalit në sigurimin e jo jetës.
T.Selishta.
