Në Seminarin XVIII Ndërkombëtar të Albanologjisë me temën bosht: “Kontributi i Rexhep Qosjes për letërsinë dhe kulturën shqiptare”, i mbajtur më datë 25.09.2024 në Tetovë, Maqedoni e Veriut, i organizuar nga Universiteti Shtetëror i Tetovës, referoi dr. Rovena Vata-Mikeli (kërkuese shkencore e departamentit të letërsisë IGJL, ASHSH):
“Pikëpamjet e Profesor Rexhep Qosjes mbi identitetin shqiptar”.
Një përmbledhje e shkurtër e kumtesës:
Akademik Rexhep Qosja është padyshim ikonë e historisë së letërsisë shqipe, e zhvillimit të letërsisë shqipe dhe kulturës shqiptare, ku një pjesë e mirë e shkrimeve të tij, kanë si objekt trajtesë çështjet e identitetit shqiptar. Konceptet kryesore që themelon Rexhep Qosja rreth çështjes së identitetit shqiptar kanë të bëjnë me prejardhjen e përbashkët, me kulturën, me gjuhën, me sistemin e vlerave dhe me historinë e përbashkët. Janë këta faktorë themelorë që përbëjnë sipas akad. Rexhep Qosjes identitetin kombëtar të shqiptarëve.
Sipas profesor Qosjes, të gjitha identitetet: individual e kolektiv, kulturor, fetar, politik etj., mund të bashkohen në një të tërë i quajtur identiteti kombëtar, d.m.th, identiteti fetar është element, pjesë e identitetit kombëtar. Gjithashtu Qosja flet për një identitet shqiptar, që është sa oksidental, po aq edhe oriental, e quan identitetin tonë dinamik, teksa kërkon që të mos e fshehim “myslimanizmin” tonë real.
Profesor Qosja është i mendimit se kemi identitet të veçantë dhe identitet të përgjithshëm, identitete vetjake dhe identitete kolektive, identitet konvencional dhe identitet të ri, identitete historike dhe identitete kulturore, identitete politike dhe identitete mendore, identitet fetar dhe identitet shtetëror.
Të gjitha këto identitete bashkohen në një të tërë, që do t’i themi “identitet kombëtar”. Pra akademik Qosja shkon më tej lidhur me identitetin shqiptar, kur shprehet se kemi shqiptarë me identitet kosovar, shqiptarë me identitet lab, shqiptarë me identitet gegë, shqiptarë me identitet toskë, shqiptarë me identitet mirditor, shqiptarë më identitet malësor, por të gjitha këto identitete të veçanta, bashkohen në atë “që i themi identitet kombëtar shqiptar”.
