Nga Dr. Rovena VATA
Anton Çeta i la albanologjisë shqiptare, trashëgiminë më të madhe të jetës së tij, kontributet e dhëna, përmes studimeve dhe ekspeditave në terren, si në aspektin shkencor dhe në atë kulturor, por në veçanti duhet të theksojmë kontributin e tij, në fushën e arsimit, etnografisë dhe sidomos folklorit, ku mund të veçojmë veprat dhe studimet, si: Kangë popullore të Kosovë-Metohis, Tregime dhe Proza popullore e Drenicës, Balada dhe legjenda, Këngë kreshnike, Përralla, Këngë dasme, Kërkime folklorike, Nga folklori ynë, Anekdota, Vajtime, Gjëmë dhe elegji, Për gjenezën e kangëve tona popullore, Lexues të vegjël, Falje gjaku, Fytyra e Skënderbeut në traditën popullore, Shtjefën Konstantin Gjeçovi, Gjakmarrja në traditën tonë popullore shqiptare, Pleqni, Mbi vajtimet shqiptare etj etj.
Kontributi i tij përmblidhet gjithashtu edhe përmes botimeve të shumta, me studime të letërsisë gojore shqiptare, të mbledhura nga vetë ai ose edhe nga bashkëpunëtorë të tij. Njihet edhe si autor i përmbledhjes për fëmijë Në prehër të gjyshes në vitin (1955).
Si përkthyes letrar solli në gjuhën shqipe të përkthyera nga gjuha frënge, tregimet e shkrimtarit të njohur frëng Mopasanit, po nga gjuha frënge ka përkthyer rreth 20 përrallëza të fabulistit La Fontenit. Por Çetta ishte një njohës i mirë edhe i gjuhës italiane dhe ka sjell të përkthyer në gjuhën shqipe, tregimet e prozatorit italian Alberto Moravias. Po kështu shqipëroi një përmbledhje poezish të poetit bashkëkohor italian Vinçenco Santanxhelo. Solli gjithashtu poezitë e Zef Serembes në gjuhën shqipe, por edhe poezitë e Pashko Vasës i përktheu në gjuhë të huaj, të botuara në përmbledhjen “Trëndafilë e gjemba”.
Në moshën shtatëdhjetëvjeçare Anton Çetta ishte pranë familjeve në Kosovë, të cilat vuanin nga plaga e gjakmarrjes. Ai ishte në krye të kësaj sipërmarrje të lartë njerëzore dhe humane, pasi më se miri ishte një njohës i mirë i dokeve, i zakoneve, i mentalitetit, i botës shpirtërore të popullit shqiptar, si personalitet, ku bashkoheshin përvoja e tij si folklorist, etnolog, ku urtia nga tregimet popullore, pleqnitë kishin ndikuar në formimin e vendimmarrjeve të tij, për të pajtuar shumë e shumë familje, që ishin të ngujuara për shkak të gjakmarrjes.
Duke qenë i pajisur me këto cilësi dhe virtyte Anton Çetta u quajt plak i odave dhe i kuvendeve të pajtimit.
