Pyetja nëse Irani do të përfitonte nga rrëzimi i regjimit aktual nuk ka një përgjigje të thjeshtë, sepse varet jo vetëm nga fundi i rendit ekzistues, por nga ajo që do ta zëvendësonte atë. Në teori, një Iran pas Republikës Islamike mund të hynte në një fazë rilindjeje ekonomike, politike dhe teknologjike. Në praktikë, historia e Lindjes së Mesme tregon se rrëzimi i një regjimi nuk prodhon domosdoshmërisht një shtet më të fortë; shpesh sjell një vakuum pushteti, luftë të brendshme dhe ndërhyrje të jashtme. Pikërisht këtu qëndron thelbi i analizës: jo te pyetja nëse regjimi mund të bjerë, por te pyetja shumë më e vështirë se çfarë do të lindte pas tij. 
Irani nuk është një shtet i vogël periferik që mund të “riformatohet” lehtë pas një përmbysjeje politike. Ai është një fuqi e madhe rajonale me rreth 91.6 milionë banorë sipas të dhënave më të fundit të Bankës Botërore, me burime energjetike nga më të mëdhatë në botë dhe me një aparat shtetëror, ushtarak dhe sigurie shumë të dendur. Administrata amerikane vazhdon të mbajë në fuqi një regjim të gjerë sanksionesh ndaj Iranit, ndërsa FMN-ja vlerëson se rritja reale ekonomike e vendit për 2026 pritet të jetë vetëm 1.1%, çka tregon një ekonomi me potencial të madh, por të rënduar nga izolimi, presioni gjeopolitik dhe kufizimet financiare. 
Në një skenar optimal, pra nëse regjimi do të binte dhe do të zëvendësohej me një tranzicion të kontrolluar, me institucione funksionale dhe me një elitë të re pragmatike, përfitimet për Iranin do të ishin të mëdha. Vendi ka rezervat e dyta më të mëdha të gazit natyror në botë dhe ndër më të mëdhatë të naftës, ndërsa ekonomia e tij ka treguar se mund të ruajë ritëm rritjeje edhe nën sanksione. Kjo do të thotë se, në rast normalizimi me tregjet ndërkombëtare, Irani do të kishte mundësi të tërhiqte kapitale, teknologji dhe investime në shkallë të gjerë. Një Iran i çliruar nga izolimi financiar dhe nga pjesa më e madhe e sanksioneve mund të bëhej shumë më i pasur se sot brenda pak vitesh, veçanërisht në energji, infrastrukturë, industri përpunuese, logjistikë dhe teknologji. 
Me fjalë të tjera, potenciali objektiv i Iranit është shumë më i madh se performanca e tij aktuale. Një vend me këtë madhësi demografike, me këtë bazë energjetike dhe me këtë pozicion gjeografik mes Gjirit, Kaukazit, Azisë Qendrore dhe korridoreve tregtare euroaziatike, në kushte stabiliteti mund të shndërrohej në një nga ekonomitë më të rëndësishme të rajonit. Në plan afatgjatë, një Iran i normalizuar do të mund të bëhej jo vetëm më i pasur, por edhe më ndikues se sot, pikërisht sepse do të zëvendësonte fuqinë e prodhuar nga raketat, proksitë dhe presioni gjeopolitik me fuqi të prodhuar nga tregtia, energjia, investimet dhe shkenca. 
Por pikërisht këtu fillon pjesa më e errët e analizës. Përfitimi nuk do të ishte automatik. Nëse rrëzimi i regjimit do të vinte përmes luftës, vrasjeve në zinxhir të elitës drejtuese, shpërbërjes së komandës ushtarake apo fragmentimit të aparatit shtetëror, atëherë Irani do të hynte në një periudhë paqëndrueshmërie që do të mund të zgjaste me vite. Chatham House ka paralajmëruar se ndryshimi i regjimit përmes luftës shihet si skenar tejet i rrezikshëm, sepse në Iran mungon një opozitë e unifikuar, mbarëkombëtare dhe e gatshme të marrë menjëherë kontrollin institucional, ndërsa regjimi dhe shteti janë kaq të ndërthurur sa kolapsi i njërës mund të prodhojë edhe kolapsin e tjetrit. 
Ky është dallimi themelor mes ëndrrës politike dhe llogarisë së ftohtë strategjike. Shumëkush imagjinon se mjafton largimi i regjimit që Irani të hapet menjëherë drejt botës. Por shembujt e Irakut, Libisë dhe Sirisë i kanë bërë analistët shumë më të kujdesshëm me këtë logjikë. International Crisis Group argumenton se kriza aktuale iraniane është rezultat i refuzimit të ndryshimeve të thella nga vetë regjimi, por paralajmëron po ashtu se destabilizimi i pakontrolluar mund të prodhojë jo reformë, por shpërthim. Në rrethana të tilla, Irani fillimisht nuk do të bëhej më i fortë, por më i dobët, më i përçarë dhe më i ekspozuar ndaj konkurrencës së fuqive të jashtme. 
Ekziston edhe një faktor tjetër vendimtar: trashëgimia e shtetit iranian. Irani ka jo vetëm qeveri, por edhe Garda Revolucionare, struktura paralele sigurie, rrjete ekonomike, mekanizma represivë dhe lidhje rajonale të ndërtuara për dekada. Një regjim i tillë nuk bie gjithmonë duke ia lënë vendin një rendi liberal; ndonjëherë ai muton në forma edhe më të militarizuara. Chatham House e ka ngritur qartë këtë mundësi: pas një tronditjeje të madhe, rezultati mund të mos jetë demokracia, por një shtet edhe më i mbyllur, më ushtarak dhe më agresiv. Kjo është arsyeja pse ideja se “rrëzimi i regjimit = Iran më i mirë” është politikisht tërheqëse, por analitikisht e pasigurt. 
Nga ana ekonomike, goditja e parë do të ishte pothuajse e pashmangshme. Edhe pa një ndryshim regjimi, Banka Botërore ka vërejtur se përshkallëzimi i sigurisë, sanksionet e forta dhe problemet strukturore po shtyjnë lart inflacionin, po dobësojnë tregun dhe po rëndojnë financat publike iraniane. Nëse kësaj do t’i shtohej kolapsi politik, largimi i kapitalit, bllokimi i eksporteve dhe konflikti i brendshëm, goditja ekonomike do të ishte e menjëhershme. Pra, në periudhën e parë pas rënies së regjimit, Irani me gjasë do të bëhej më i varfër dhe jo më i pasur. Përfitimi ekonomik do të ishte i mundur vetëm më vonë, nëse vendi do të arrinte të stabilizonte rendin dhe të rindërtonte besimin e brendshëm e të jashtëm. 
As bota nuk do të qëndronte neutrale përballë një kolapsi iranian. Reuters raportoi këtë javë se tensionet aktuale rreth Iranit kanë tronditur tregjet globale të energjisë, ndërsa skenarët që prekin eksportet iraniane apo qarkullimin në Hormuz kanë efekt të menjëhershëm në çmimet e naftës dhe të karburanteve. Një Iran që futet në kaos nuk prek vetëm iranianët; ai prek zinxhirët energjetikë, çmimet globale, sigurinë detare dhe ekuilibrin rajonal nga Gjiri deri në Mesdhe. Kjo do të thotë se rrëzimi i regjimit nuk do të ishte një akt me pasoja lokale, por një ngjarje me efekt ndërkombëtar të menjëhershëm. 
Për këtë arsye, pyetja më e ndershme nuk është nëse Irani do të përfitonte nga rënia e regjimit, por në çfarë kushtesh do të mund të përfitonte. Përgjigjja më realiste është kjo: po, Irani mund të përfitonte jashtëzakonisht shumë, por vetëm nëse ndryshimi do të ishte i menaxhuar, institucional dhe me një tranzicion të besueshëm. Në të kundërt, vendi rrezikon të humbasë për vite të tëra atë që teorikisht mund ta fitonte në dekadën e ardhshme. Në plan afatgjatë, një Iran i stabilizuar pas regjimit aktual mund të bëhej më i zhvilluar dhe më i fuqishëm se sot; në plan afatshkurtër, një rrëzim i dhunshëm ka më shumë gjasa ta bëjë më të dobët, më të copëzuar dhe më të rrezikshëm. 
Në fund, kjo analizë të çon te një përfundim i ftohtë: rënia e regjimit në Iran nuk është sinonim i shpëtimit të Iranit. Mund të jetë fillimi i rilindjes së tij, por mund të jetë po aq edhe hyrja në një dekadë kaosi. Gjithçka varet nga një element që zakonisht mungon në revolucionet dhe luftërat: kush e merr pushtetin ditën pas rënies, sa kontroll ka mbi shtetin, sa legjitimitet ka në popull dhe sa pak hapësirë lë për luftë civile, ndërhyrje të huaja dhe militarizim të mëtejshëm. Kjo është arsyeja pse, në politikën reale, ndryshimi i regjimit shpesh tingëllon më i thjeshtë në slogane sesa në hartat e sigurisë
