Nga Skender DOÇI
Me sa mbaj mend, ky eshte shkrimi I trete qe bej ne fushen e drejtimit. Drerjtimi eshte jashtzakonisht I rendesishem ne mbarvajtjen e gjithckaje duke filluar qe tek familja, ne cdo sector te jetes njerzore deri tek shteti, kontinentet dhe planeti ne pergjithesi.
Nga cfar tham me lart vetem planeti ne vetvete eshte I vet drejtuar nga zoti, ligjet e fizikes, apo dicka tjeter, hajde e gjeje tani se nga cfar, gje e cila nuk eshte objekt i shkrimit tim. Gjithcka tjeter qe gjendet ne siperfaqen e planetit eshte object dhe subject I drejtimit, menagjimit, perdorimit , shfrytezimit dhe rigjenerimit qe njeriu realizon permes perceptimit te tij.
Veprimtaria e njeriut, ne themel ka interesin dhe ballancimin e interesave ne funksion te tije per kohen dhe te ardhmen e brezave, vendos te veproj dhe te sillet ne jeten e tij te perditshme.
Ne qofte se secila nga familjet tona ka nje shtepi, nahija jone e perbashket (si njerez) eshte planeti ku punojme jetojme dhe ajo qe eshte me e rendesishmja, trashegojme jeten. E gjithe kjo veprimtari midis ekosistemit dhe njeriut, si dhe ne aspektin e mardhenjeve midis njerezve, rregullohet nepermes konceptit te drejtimit.
Biles me zhvillimin e teknologjise dhe industris se rende nga vete njeriu, si pa e kuptuar njeriu eshte bere problematik edhe per komponentet perberes te vete ekosistemit, dhe kryesisht ne ata tregues qe jane te rendesishem per zhvillimin e jetes njerzore ne toke.
Spektri qe mbulon koncepti i drejtimit nga mesi I shekullit te kaluar e ne vazhdim ka njohur nje rritje akom me te madhe. Kurt hemi “drejtim”, gjithmone behet fjale per veprimtarine njerezore, pasi planetin ne vetvete (si njesi fizike), ne nuk munde ta drejtojme per mire as per keq.
Ajo qe munde ti shkaktojme ne si rezultat I veprimtarise sone, eshte ta bejme me pak atraktiv per jeten, te jete nje burim I mjaftueshem jetesor per me pak njerez, ne krahasim me mundesite aktuale qe ofron, etj.
Myslimanet kane nje shprehje te mire, “Kthehu nga Kibla” – Kjo tregon drejtimin, persa I perket konceptit te religjionit ne fene Islame.
Ne kohet e sotme, “Gjithcka qofte, e mire apo e keqe per shoqerine dhe njerzimin (nisur nga pozicioni actual ) vjen vetem nga drejtimi” – Jashte ketij definicioni jane fenomenet me baze natyrore, dhe vetem ato.
Ndryshimet mes vendeve, persa I perket zhvillimit ekonomiko shoqerore dhe treguesve demokratik te mirefillte, vijne nga koncepti I drejtimit qe eshte ndjekur ne vendet respective.
Deshiroj te theksoj nje gje e cila une mendoj se eshte e rendesishme dhe ka te beje me nje discordance te forte mes shtetit si nocion dhe qeverise si instrument politik, si dhe perfaqesuesve te tjere te zgjedhur po nga instancat politike.
Me termin shtet kuptojme, nje kornize te tere ligjesh dhe rregullash, duke filluar nga kushtetuta e deri tek ligji me I thjeshte, si dhe nje teresi institucionesh legjislative dhe ekzekutive te cilat e kryejn funksionin ne perputhje me kornizen kushtetuese-ligjore qe thame. Ndertimi I ketij kuadri ligjore dhe institucional eshte nje vendim politik I pavarur, I cili rrjedh nga vullneti I njerezve qe perbejne nje vend sovran dhe ndodhen ne nje territory gjeografik te caktuar.
Duke u nisur nga kjo pikpamje shteti yne eshte tersisht demokratik. Fale ndihmes dashamirese nga vendeve perendimore me demokraci te zhvilluar kjo ka njohur nje perparim te shpejte dhe kuadri ligjor per ndertimin e shtetit nga pikpamja konstitucionale dhe institucionale munde te quhet I njehesuar me ato vende.
Ne si qytetare nuk duhet te flasim kurre keq per Shtetin, as ta fajsojme ate. Pasi ne ate e kemi te ndertuar me te gjith treguesit ligjore qe percaktojne shtetin demokratik te se drejtes. Te flasesh keq per shtetin tone, eshte sikur te besh vete lloj-lloj brockullash e pislliqesh e te fajsosh per gjithcka Zotin. Si do qe te sillet nje prifti, apo nje grup besimtaresh ne nje kishe, ajo eshte dhe ngelet prap nje vend i shenjte
Problemi tek ne jane perfaqesuesit qe dergojme (me voten tone) neper institucione dhe kryesisht e kam fjalen per qeverite te cilat krijohen nga partia fituese e zgjedhjeve. Ne jemi nje republic parlamentare e cila mendoj se don nje culture demokratike me te konsoliduar dhe me te maturuar sesa nje republike presidenciale, dhe kjo ka te beje me hedhjen e pergjegjesise per deshtimet sa andej-ketej.
Kur flasim per korrupsion dhe abuzim me fondet e buxhetit te shtetit. Nuk munde te thuash se pergjegjese e pare eshte drejtesia. Une mendoj se eshte qeveria, pasi gjykatat mund te jene perfshire ne lloj-lloj afresh te tjera, por nga buxheti I shtetit vetem rrogen kane marre.
E supozojme se do ndertojme drejtesine me te ndershme ne bote, hajdutet e qeverise qe ndodhen neper zyra kush do I dergoje para drejtesise, kur varesi se denoncon, kolegu jo, shefi jo, kontroll-revizioni I dikasterit jo se jo. Ku do ti marre drejtesia per ti gjykuar, apo ju prisni te dalin neper zyra e ti kapin vete gjygjtaret. Kjo eshte më se qesharake. Ky justifikim a eshte tregues I drejtimit te ndershem dhe korrekt ne pikpamjen e marrjes se pergjegjesive?
Une them jo.
Nje problem tjeter I madh ne shoqerine tone eshte krijimi I klasave drejtuese. Per tub ere mesues duhet te keshe nje liqense te tille edhe perse ke mbaruar arsimin perkates. Me sa di ne kete drejtim jane hedhur gogja hapa por nuk e di a e ka liqensa apo kontrata e punes qe sapo mesuesi te perfshihet ne aktivitete politike te cfar do llojshme te humb te drejten per te qene mesues. Tani pyetja eshte si behesh drejtues neper dikastere te vogla e te medha ( ketu perjashto pozicionet qe jane drejtues politik me status) I cili nuk ka as konceptet me elementare te drejtimit, per sa ju perket resurseve njerzore as atyre material, cilat jane trajnimet qe ka bere eksperiencat qe ka ne drejtim, piket qe ka grumbulluar nga drejtimet e meparshme, etj.
Konceptet themelore te drejtimit jane unike, pavarsisht fushes profesionale, pra mund te kishte kurs (ndoshta nje-vjeqar) trajnimi ku te perzgjedhurit nga te gjitha fushta,ne baze te kritereve te forta, te merrnin elementet e nevojshem te drejtimit. Dhe si rezultat te liqensoheshin si te tille. Dhe kusht absolut te ishte mos perfshirja ne politike, persa kohe ti pranon liqensen dhe kryen nje funksion ne baze te saj.
Sot drejtuesit e dikastereve tona qofte te medhea e te vogla drejtojne te udhehequr nga mentaliteti personal I cili eshte militantesk, mund te jene me ndikime fetare, krahinore, urtesi popullore, mentaliteti familjare I cili mendoj se ne mbi 95% te rasteve eshte I gabuar, mentalitet fshataresk ku ne themel ka perfitimet dhe abuzimet financiare dhe seksuale me vartesit, mund te jete fobik, inate dhe hakmarrje personale, mund te jete me tendenca te theksuara nepotike. Ndersa ajo qe eshte edhe me e keqe aftesia per te menaxhuar njeresit dhe resurset e tjera qe ka ne perdorim ne funksion te qellimit per te cilin institucioni ekziston.
Ne qofte se ne menagjimin e subjekteve private e para eshe dhuntia per te drejtuar biznesin apo pronen, Ne institucionet publike eshte kualiteti njerzore, shkollimi I plote, etika, njohja e ligjeve, aftesite komunikuese, qytetaria dhe civilizimi dhe mbi te gjitha dhuntia. Kur I ke grumbulluar te gjitha keto ben edhe nje trajnim professional per sferen e drejtuesve dhe paisesh me liqense e cila te klasifikon drejtues ne dikasteret dhe funksionet publike te vendit tone.
A iu sherben kjo partive politike? Une mendoj se jo pasi nje drejtues I tille eshte I depolitizuar dhe nuk e ndihmon ne grumbullimin e votave, fenomen para te cilit partite politike jane gati te rrenojne dhe shkaterrojne gjithcka shterore dhe publike.
