Në qytetin e dritave të argjendta dhe ëndrrave të gurta, Milano, të shtunën më 20 shtator u shkrua një faqe e re në librin e jetës së një burri që nuk ka jetuar vetëm për veten, por për kujtimin, rrënjët dhe ardhmërinë, Eduart Ndocaj.
Mbi këtë natë u hodh drita e artë e një jubileu që nuk ishte thjesht një përvjetor, por një kremtim i një epoke të tërë: 50 vjet jetë, 50 vjet udhë, 50 vjet përballje me stuhitë e kohës me shpirtin si stendë flamuri.
Nën kupolën e qiellit milanez, i zbukuruar nga reflekset e gëzimit dhe mirënjohjes, u mblodhën miq, shokë, bashkëluftëtarë të jetës dhe bashkudhëtarë të shpirtit. Ishte një simfoni njerëzish që kishin prekur, njohur apo ndikuar nga rruga e gjatë e Eduartit, një rrugë që filloi mes fushave të blerta të Manatisë, u ngjit përmes gurëve të emigrimit dhe përfundoi në tribunat e politikës dhe suksesit.
Një darkë si një poezi e gjallë
Darka festive, organizuar me një elegancë që përzihej natyrshëm me thjeshtësinë, kishte më shumë se pjatanca të shijshme dhe gota të mbushura: kishte histori.
Tryezat rrezatonin ngrohtësi njerëzore, ndërsa zërat e këngëtarëve Veli Sahiti, Mateos Frroku dhe vëllezërit Lleshi e mbushën sallën me një muzikë që nuk dëgjohej vetëm me veshë, por përjetohej me zemër. Çdo këngë ishte një kujtim i kthyer në melodi, një rrëfim i heshtur që lëvizi shpirtin.
Miq, figura publike dhe histori të pathëna
Në rreshtat e të ftuarve spikasnin fytyra që kanë lënë gjurmë në jetën publike të Italisë, si: ish-Senatori Enrico Marcora, Senatori Renato Farina, si dhe gazetarë që njohin mirë faqet e jetës së Ndocajt, të shkruara jo gjithmonë me bojë të zezë, por shpesh me gjak, djersë dhe këmbëngulje.
Fjalët e tyre nuk ishin thjesht urime, por dëshmi të një njeriu që s’pranoi të fshihej në hijet e emigrimit, por i doli përballë fatit me kokën lart, me gjoksin e zbuluar si një kalorës i vërtetë i kohëve moderne.
Autobiografia – Një udhëtim përmes tri epokave
Një nga kulmet shpirtërore të mbrëmjes ishte prezantimi i autobiografisë “Jeta ime”, ku Eduarti rrëfen jetën e tij në tri akte si një dramë klasike: fëmijëria e përvuajtur, emigrimi si odise moderne dhe ngritja si simbol i përfaqësimit politik e biznesor. Fjalët e librit u shndërruan në një pasqyrë ku të pranishmit panë jo vetëm Eduartin, por edhe veten, në luftën për të qenë, për të mbijetuar, për të ndikuar.
Kur flet zemra: familja
Por asgjë nuk i dha më shumë dritë mbrëmjes se fjalët që dolën nga shpirti i tre fëmijëve të tij. Vajzat dhe djali, fjalët e tyre rridhnin si nektar krenarie, si dritë që ndriçonte portretin e një babai që ka qenë udhërrëfyes, mburojë, mik dhe shembull. Dhe në sfond qëndronte ajo figurë që shpesh qëndron në hije, por mban gjithçka në këmbë, Valentina. E përmendur si “lady e vërtetë”, ajo ishte fjala e heshtur e dashurisë, krah i pandashëm i një “kaubojsi” që ka udhëtuar përmes epokave të jetës.
Nëna – zemra që nuk plaket kurrë
Dhe kur fjala shkoi tek nëna Dilë, lotët u kthyen në margaritarë ndjenjash. Ishte një çast që nuk kërkonte fjalë, sepse zemra fliste vetë. Ajo përkujtoi jo vetëm sakrificat e së kaluarës, por i dha dritë gjithë arritjeve të birit të saj, një fëmijë që u bë burrë, një burrë që u bë simbol.
Një mbrëmje që nuk do të harrohet
Festa nuk u mbyll me orën. Ajo vazhdoi si një përrallë që nuk ka fund, me këngë, vallëzim dhe biseda që tingëllonin si poezi të shpalosura në ajër. Ishte një natë ku koha ndaloi për të dëgjuar, për të kujtuar, për të nderuar.
Të pranishmit nuk po festonin thjesht një ditëlindje, po festonin një jetë të jetuar me krenari, një udhëtim që u bë shteg për shumë të tjerë, një njeri që u bë urë mes dy botëve.
Në fund, me zërin që dridhej nga emocionet dhe me zemrën që rrihte si daulle mirënjohjeje, Eduart Ndocaj falënderoi të gjithë. Falënderoi për dashurinë, për kujtimin, për mbështetjen që e ka bërë atë jo vetëm njeri suksesi, por njeri kuptimi.
Kjo nuk ishte thjesht një mbrëmje. Ishte një mozaik i ndjenjave, një përmendore e jetës së një shqiptari që s’u harrua në emigrim, por e mori me vete gjithë atdheun.
Një natë që do të jetojë gjatë, jo vetëm në kujtesën e të pranishmëve, por edhe në historinë e rrugës së një burri që nuk u ndal kurrë.
